ေတာင်သူလယ်သမား
ဘဝြမှင့်တင်ေရးေပါင်းစည်းအသင်း
FARMER’S LIFE UPGRADE
INCORPORATED ASSOCIATION
ေတာင်သူလယ ်သမားများ၏ လူမုစီးပွားဘဝ ြမှင့်တင်ေရး၊
ေခတ်မီစ ိုက်ပျ ိuးေရးစနစ်သို့ ကူးေြပာင်းေရးနှင့် အသင်းအဖ ွဲ့
ေရရှည ်တည ်တံ့ခိုင်ြမဲေရး ရန်ပံုေငွရှာေဖွြခင်းဆိုင်ရာ
မဟာဗျူဟာ လမ ်းည ွှန
ေတာင်သူလယ်သမားများ၏ လူမုစီးပွားဘဝ ြမှင့်တင်ေရး၊
ေခတ်မီစိုက်ပျ ိuးေရးစနစ်သို့ ကူးေြပာင်းေရးနှင့် အသင်းအဖွဲ့
ေရရှည်တည်တံ့ခိုင်ြမဲေရး ရန်ပံုေငွရှာေဖွြခင်းဆိုင်ရာ
မဟာဗျူဟာ လမ်းညွှန်
၁။ နိဒါန်း (Introduction)
စိုက်ပျ ိးေရးကသည် စိုက်ပျ ိးေရးကို အေြခခံေသာ ိုင်ငံများတွင် အမျ ိးသား
စီးပွားေရး၏ ပင်မမိင် ြဖစ်သည်။ သိုေသာ်လည်း ရာသ ီဥတု ေြပာင်းလဲမ၊ စိုက်ပျ ိး
စရိတ်ြမင့်မားမ၊ သီးှံေဈးကွက် မေသချာမ ၊ နည်းပညာှင့် အရင်းအှီး လိုအပ်ချက်
များေကာင ့ ် ေတာင်သူလယ်သမားအများစုမှာ လူမစီးပွားဘဝကျဆင်းမများှင့် ရင်ဆိုင်
ေနရသည်။
ေတာင်သူလယ်သမားများ၏ ဘဝအဆင ့ ်အတန ်းက ိ ု စနစ ်တကျ ြမင့်တင်ေပးိုင်
ရန်ှင့် ေတာင်သ ူအသင်းအဖွဲများ ေရရှည်ရပ်တည်ကာ ထိေရာက်စွာကူညီိုင်ရန်
အတွက် “ေတာင်သူဗဟိုြပ စိုက်ပျ ိးေရးှင့် အသင်းအဖွဲဖွံဖိးေရး မဟာဗျဟာ”
ေအာက်ပါအတိုင်း ေရးဆွဲထားပါသည်။
၂။ ေတာင်သူများ၏ ဘဝကို အေကာင်းဆံုး ကူညီေပးနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
ေတာင်သူများ၏ ဘဝကို ေရရှည်တိုးတက်ေြပာင်းလဲေစရန် စိုက်ပျ ိးထုတ်လုပ်မ
မှသည် ေစေဈးက ွက်အထိ ကွင်းဆက်တစ်ခုလံုး (Value Chain) ကို ြခံငံုသံုးသပ ်၍
ကူညီေဆာင်ရွက်ေပးရန် လိုအပ်ပါသည်။
[နည်းပညာှင့် သင်တန်း] ➔ [အရင်းအှီးှင့် စိုက်ပျ ိးစရိတ်] ➔
[ေဈးကွက်ချ ိတ်ဆက်မ] ➔ [လူမဖူလံုေရးှင့် စန်စားမစီမံြခင်း]
(က) စိုက်ပျ ိuးေရး နည်းပညာနှင့် အသိပညာ ဗဟုသုတများ ြမှင့်တင်ေပးြခင်း
၁။ ေခတ ်မီစိုက ်ပျ ိuးေရးနည်းပညာ(ModernAgriculturalPractices)သင ်တန်းများေပးြခင်
GAP (Good Agricultural Practices): အေလ့အကျင့်ေကာင်းများအတိုင်း စိုက်ပျ ိး၍
ေဘးအရာယ ်ကင်းေသာ သီးှံများထုတ်လုပ်ိုင်ေရး နည်းပညာများမေဝြခင်း၊ စမတ်စိုက်ပျ ိး
ေရး (Smart Farming): ေရကိုစနစ်တကျသံုးစွဲသည့်စနစ်များ (Drip Irrigation)၊ စမတ်
အာံုခံကိရိယာများ (Sensors) သ ံုးစွဲနည်းှင့် ရာသီဥတု ခန်မှန်းချက ်များကို မိုဘိုင်းဖုန်းြဖင့်
အသံုးချနည ်းများ သင်ကားေပးြခင်း။
၂။ သဘာဝေြမဩဇာနှင့်ပိုးမွှားကာကွယ်ေရး(Integrated Pest Management – IPM)
ဓာတုေြမဩဇာှင့်ပိုးသတ်ေဆးစာရိတ်ကိုေလာ့ချိုင်ရန်သဘာဝေြမဩဇာ(Compost)၊
ဘိုကာရှီ(Bokashi)ှင့် သဘာဝ ပိုးြပတ်ေဆးများ ကိုယ်တိုင် ြပလုပ်သံုးစွဲနည်း အလုပ ်ံု
ေဆွးေွးပွဲများ ြပလုပ်ေပးြခင်း။
၃။ စိုက်ပျ ိuးေရး နမူနာြပစခန်းများ (Demo Farms) ထူေထာင်ြခင်း
စာေတွထက် လက်ေတွြပသိုင်ရန်ေဒသတွင်း၌ နမူနာြပစိုက်ခင်းများ ထူေထာင ်၍
အထွက်န်းေကာင်းမ ွန်ေသာမျ ိးေစ့များ၊ ေအာင်ြမင်ေသာ စိုက်ပျ ိးနည ်းစနစ်များကို ေတာင ်သူ
များ က ိုယ်တ ိုင် ေလ့လာေစြခင်း။
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
(ခ) စိုက်ပျ ိuးစရိတ်နှင့် ဘာေရး အရင်းအနှီး လက်လှမ်းမီေစြခင်း
၁။ ေတာင်သူစုေဆာင်းေငွနှင့် ေချးေငွ အေသးစား မတည်အသင်းများ
(Savings & Credit Cooperatives) ထူေထာင်ြခင်း
ေတာင်သူများ အချင်းချင်း စုေဆာင်းေငွြဖင့် မတည်၍ တိုးပွားလာေသာ ရန်ပံုေငွမှ
သက်သာေသာ အတိုးန်းြဖင့် စိုက်ပျ ိးစရိတ် ထုတ်ေချးေပးသည့် စနစ်ထူေထာင်ြခင်း။
၂။ ဘဏ်များနှင့် ဘာေရးအဖ ွဲ့အစည်းများ ပူးေပါင်းေဆာင်ရွက ်ြခင်း
စိုက်ပျ ိးေရးဘဏ်များှင့် ကူးသန်းေရာင ်းဝယ ်ေရး ဘဏ်များထံမှ နိမ့်ကျေသာ အတိုးန်း
ြဖင့် စိုက်ပျ ိးစရိတ် အေသးစားေချးေငွ (Microfinance) များ လွယ်ကူစွာရရှိိုင်ရန် အသင်း
အဖွဲက အာမခ ံေပးသူ သိုမဟုတ် ချ ိတ်ဆက်ေပးသူအြဖစ် ေဆာင်ရွက်ေပးြခင်း။
(ဂ) သီးနှံတန်ဖိုးြမှင့်ထုတ်ကုန်နှင့် ေဈးကွက်ချ ိတ်ဆက်မု
(Market Linkage & Value Addition)
၁။ လတ်ဆက်ေသာ ကုန်ြကမ်းမှ တန်ဖိုးြမှင့်ထုတ်ကုန် (Value-Added Products) သို့
က ူးေြပာင်းြခင ်း
စိုက်ပျ ိးသီးှံများကို ကုန်ကမ်းအတိုင်း ေရာင်းချြခင်းထက် အေြခာက်ခံြခင ်း၊ အမ န်ြပ
လုပ်ြခင်း၊ စက်မ ကုန်ကမ ်းအြဖစ်ြပြပင်ြခင်း (ဥပမာ- သရက်သီးအေြခာက်၊ စက်မသီးှံဆီ)
ေဆာင်ရွက်ိုင်ရန် အေသးစား စက်ကိရိယာများှင့် နည်းပညာ က ူညီေပးြခင်း။
၂။ တိုက်ရိုက်ေဈးကွက် (Direct Market) ချ ိတ ်ဆက်ေပးြခင်း
ပွဲစားများှင့် အလယ်လူများ၏ ေခါင်းပံုြဖတ်မကို ေလာ့ချရန် စူပါမားကတ်များ၊ စက်ံု
များှင့် ေတာင်သူများအကား တိုက်ိုက်စာချပ်ချပ်ဆို စိုက်ပျ ိးေရာင်းချေရး(Contract Farming)
ချ ိတ ်ဆက်ေပးြခင်း။
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
(ဃ) သဘာဝေဘးအနǩရာယ်နှင့် စန့်စားမု စီမံခန့်ခွဲြခင်း (Risk Management)
၁။ သ ီးနှံအာမခံစနစ် (Crop Insurance) ထူေထာင်ြခင်း
ရာသီဥတ ု ေဖာက်ြပန်မ (ေရကီးြခင်း၊ မိုးေခါင်ြခင်း) ေကာင့် သ ီးှံပျက်စီးပါက
အံးမကီးေစရန် သီးှံအာမခံ ကုမဏီများှင့် ချ ိတ ်ဆက် ေဆာင်ရွက်ေပးြခင်း။
၂။ သီးနှံစံု စိုက်ပျ ိuးေရး (Crop Diversification) တိုက်တွန်းြခင်း
သီးထပ်သီးည ပ် စိုက်ပျ ိးြခင်းြဖင့် သီးှံတစ်မျ ိးတည်း မေအာင်ြမင်ပါက အြခားသီးှံမှ
ဝင်ေငွရရှိေစရန်ှင့် ေြမဆီလာ ထိန်းသိမ်းိုင်ရန် ကူညီေပးြခင်း။
၃။ အသင်းရံုး ရန်ပံုေငွ ရှာေဖွရန် နည်းလမ်းများ (Fundraising Strategies)
ေတာင်သူများအား ေရရှည်ကူညီိုင်ရန် အသင်း ံုးတွင် ခိုင်မာေသာ ဘာေရး အရင်း
အြမစ်ှင့် ရန်ပံုေငွ ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ ရန်ပ ံုေငွရရှိိုင်မည့် အဓိကစီးေကာင်းများမှာ
ေအာက်ပါအတိုင်းြဖစ်သည်-[ အသင်းရ ံုး ရန်ပံုေငွ ] [အဖွဲ့ဝင် ေြကးများ] [စီးပွားေရး
လုပ်ငန်းများ] [အလှူရှင်/အေထာက ်အပံ့] [ဝန်ေဆာင်မု ခေပးြခင ်း]
(က) အသင်းဝင ် စနစ်ြဖင့် အေြခခံ ရန်ပံုေငွ ထူေထာင်ြခင်း
အဝင်ေကးှင့် လစ်/ှစ်စ ် ေကး (Membership Fees):
ေတာင်သူအသင်းဝင်များထံမှ တန ်ရာတန်ေကး စာရင်းဝင်ေကးှင့် ှစ်စ ်ေကး
ေကာက်ခံြခင်း။ (အသင်းဝင်များ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်စိတ်ဓာတ် ရရှိေစသည်)
ရှယ်ယာစနစ် (Share Capital):
ေတာင်သူများကိုအသင်း၏ ရှယ်ယာရှင်များအြဖစ် ပါဝင်ေစပ ီးရရှိလာေသာ မတည်ေငွ
ြဖင ့် ရန်ပံုေငွထူေထာင်ြခင်း။
(ခ) လူမုစီးပွားလုပ်ငန်းများ (Social Enterprises) လုပ်ကိုင်ြခင်း
စိုက်ပျ ိးေရး သွင်းအားစု ပစည်းများ စုေပါင်းဝယ်ယူ ေရာင်းချေပးြခင်း
ဓာတ်ေြမဩဇာ၊ မျ ိးေစ့ှင့် ပိုးသတ်ေဆးများကို ံုကီးများထံမှ လက်ကားေဈးြဖင့်
ပမာဏများြပားစွာ စုေပါင်းဝယ်ယူပီး အဖွဲဝင်များအား သက်သာေသာ ေဈးန်းြဖင့်
ြပန်လည်ေရာင်းချေပးြခင်း။ ရရှိလာေသာ အြမတ်ေငွ အချ ိကို အသင်းံုး ရန်ပံုေငွသို
ထည့်ဝင်ြခင်း။
စိုက်ပျ ိးေရး စက်ကိရိယာများ ငှားရမ်းြခင်း (Machinery Rental Services)
အသင ်း ံုး ပိုင်ဆိုင်ေသာ ထွန်စက်၊ ရိတ်သိမ်းေခွေလှစက်၊ ေရစုပ်စက် စသည်တိုကို
ေတာင်သူများအား ြပင်ပထက် သက်သာေသာ န်းထားြဖင့် ငှားရမ်းေပးပီး ရန်ပံုေငွ ရှာေဖွ
ြခင်း။
သီးှံသိုေလှာင်ံုှင့် အေအးခန်း ဝန်ေဆာင်မ (Warehouse & Cold Storage)
သီးှံေဈးကျချ ိန်တွင် ေတာင်သူများ သိုေလှာင်ထားိုင်ရန် အသင်းပိုင် သိုေလှာင်ံုများ
တည်ေဆာက ်၍ သ ိုေလှာင်ခ နည်းပါးစွာ ေကာက်ခံြခင်း။
(ဂ) အေထာက်အပံ့ေပးေရး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ချ ိတ်ဆက်ြခင်း (Grants & Proposals)
ြပည်တွင ်း/ြပည်ပ NGO များထံမှ ေထာက်ပံ့ေကး (Grants) ေလာက်ထားြခင်း
UNDP, FAO, USAID စသည့် အဖွဲအစည်းများ သိုမဟုတ် ြပည်တွင်း အရပ ်ဘက ်
အဖွဲအစည်းများ၏ စိုက်ပျ ိးေရး ဖွံဖိးေရး အဆိုြပလာ (Proposals) များကို စနစ ်တကျ
ေရးသား၍ ရန်ပံုေငွ ေလာက်ထားြခင်း။
CSR (Corporate Social Responsibility) ရန်ပံုေငွများ ရယူြခင်း
စိုက်ပျ ိးေရးဆိုင်ရာ ကုမဏီကီးများ၊ ဘဏ်များ၏ လူမအကျ ိးြပလုပ်ငန်းရန်ပံုေငွများ
မှ အသင်း၏ သင်တန်းများှင့် ဖွံဖိးေရး လုပ်ငန်းစ ်များအတ ွက် အက ူအညီ ရယူြခင်း။
(ဃ) ဝန်ေဆာင်မု ေပးြခင်းမှ ရန်ပံုေငွ ရှာေဖွြခင်း (Fee-based Services)
အြကံေပး ှင့် စက်ကိရိယာ ြပြပင ်ေရး ဝန်ေဆာင်မ
အသင ်းမှ ေမွးထုတ ်ထားေသာ ကမ်းကျင်ပညာရှင်များြဖင့် အြခားြပင်ပ စိုက်ခင်းများ
သိုမဟုတ် အဖ ွဲအစည်းများကို အခေကးေငွယူ၍ အြက ံေပးြခင်း၊ စက်ကိရိယာ ြပြပင်
ေပးြခင်း။
သီးှံအရည်အေသ ွး
စစ်ေဆးေပးြခင်းှင့် စာရွက်စာတမ်းကူညီေပးြခင်း: GAPစာရွက်စာတမ်း ေလာက်ထား
ြခင်းှင့် ထုပ်ပိုးမ ဆိုင်ရာ ဝန်ေဆာင်မ များအတွက ် သင့်တင့်ေသာ ဝန်ေဆာင်ခ ရယူြခင်း။
၄။ လုပ်ငန်းစဉ ်များ ေဖာ်ေဆာင်ေရး အစီအစဉ ် (Action Plan)
အထက်ပါ နည်းလမ ်းများကို အေကာင်အထည်ေဖာ်ရန် လုပ ်ငန်းစ် အဆင့် (၄) ဆင့်
ခွဲြခား ေဆာင်ရွက်ရပါမည်။
အဆင့်စီမံချက် ကာလအဓိက ေဆာင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်းများအဆင့် (၁)၁ လမှ ၃
လေတာင်သူများ၏ လိုအပ်ချက် ဆန်းစစ်ြခင်း (Needs Assessment) ှင့် အသင်းအဖွဲကို
တရားဝင် မှတ်ပံုတင်ြခင်း။အဆင့် (၂)၄ လမှ ၆ လအသင်းဝင်ေကး/ မတည ်ေငွ
စုေဆာင်းြခင်းှင့် မိတ်ဖက်အဖွဲအစည်းများှင့် မဟာဗျဟာမ